کم شنوایی، یک اختلال شایع است که میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. با این حال، شناسایی به موقع علائم کم شنوایی در بزرگسالان و کودکان برای مدیریت و درمان مؤثر، حیاتی است. در بسیاری از موارد، افراد به دلیل ناآگاهی یا نادیده گرفتن نشانهها، سالها با این مشکل زندگی میکنند که میتواند به انزوای اجتماعی، مشکلات ارتباطی و کاهش کیفیت زندگی منجر شود. در این مقاله از وبسایت کلینیک شنوایی شناسی آشنا، به بررسی جامع و تفصیلی علائم کم شنوایی در گروههای سنی مختلف میپردازیم و راهکارهای مناسب برای تشخیص و درمان آن را ارائه میدهیم.
کم شنوایی چیست؟ درک این اختلال
کم شنوایی، کاهش توانایی در شنیدن صداهاست. این اختلال میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و در یک یا هر دو گوش رخ دهد. کم شنوایی به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
- کم شنوایی حسی-عصبی (Sensorineural): شایعترین نوع کم شنوایی که به دلیل آسیب به حلزون گوش یا عصب شنوایی رخ میدهد. این نوع کم شنوایی معمولاً دائمی است.
- کم شنوایی انتقالی (Conductive): به دلیل وجود مشکل در گوش میانی یا خارجی، مانند تجمع جرم گوش یا عفونت، رخ میدهد. این نوع کم شنوایی اغلب قابل درمان است.
- کم شنوایی ترکیبی (Mixed): ترکیبی از کم شنوایی حسی-عصبی و انتقالی است.
شناخت این دستهبندیها به ما کمک میکند تا علائم کم شنوایی در بزرگسالان و کودکان را بهتر درک کنیم.
علائم کم شنوایی در بزرگسالان
بزرگسالان معمولاً در مراحل اولیه کم شنوایی، به دلیل سازگاری با شرایط، متوجه مشکل خود نمیشوند. با گذشت زمان و شدت یافتن کم شنوایی، نشانهها آشکارتر میشوند.
۱. مشکلات ارتباطی و اجتماعی
- درخواست تکرار حرفها: فرد مکرراً از دیگران میخواهد که حرفهایشان را تکرار کنند. این یکی از شایعترین علائم کم شنوایی در بزرگسالان است.
- مشکل در شنیدن در محیطهای شلوغ: در مکانهای پر سر و صدا مانند رستورانها یا مهمانیها، فرد نمیتواند به خوبی صدای فرد مقابل را بشنود.
- افزایش صدای تلویزیون و رادیو: فرد معمولاً صدای تلویزیون یا رادیو را تا حدی بالا میبرد که برای دیگران آزاردهنده است.
- پاسخهای نامربوط: در مکالمات گروهی، فرد ممکن است به دلیل نشنیدن کامل صحبتها، پاسخهای نامربوط یا تأخیری بدهد.
- احساس انزوا: فرد به دلیل دشواری در برقراری ارتباط، از فعالیتهای اجتماعی کنارهگیری میکند.
۲. علائم فیزیکی و رفتاری
- زنگ زدن در گوش (وزوز گوش): شنیدن صدای زنگ، وزوز یا سوت در گوشها که به آن تینیتوس میگویند. وزوز گوش میتواند یکی از اولین نشانههای کم شنوایی باشد.
- فریاد زدن: فرد ممکن است متوجه نشود که با صدای بلند صحبت میکند.
- فشار یا سنگینی در گوش: احساس گرفتگی یا فشار در یک یا هر دو گوش.
- توجه زیاد به لبخوانی: فرد در مکالمه، به صورت ناخودآگاه به حرکات لب طرف مقابل توجه میکند تا صحبتهای او را متوجه شود.
۳. علائم روانی و عاطفی
- خستگی مفرط: تلاش برای شنیدن و درک صحبتها، انرژی زیادی از فرد میگیرد که منجر به خستگی ذهنی میشود.
- عصبانیت و پرخاشگری: به دلیل ناتوانی در برقراری ارتباط و سوءتفاهمهای مکرر، فرد ممکن است دچار عصبانیت و پرخاشگری شود.
- افسردگی و اضطراب: کم شنوایی میتواند منجر به کاهش عزت نفس، افسردگی و اضطراب شود.
علائم کم شنوایی در کودکان
تشخیص علائم کم شنوایی در کودکان به مراتب دشوارتر است، زیرا کودکان ممکن است قادر به توضیح مشکل خود نباشند. بنابراین، والدین و مراقبان باید به دقت به رفتارهای کودک توجه کنند. تشخیص زودهنگام کم شنوایی در کودکان، برای رشد گفتار، زبان و مهارتهای تحصیلی آنها حیاتی است.
۱. در نوزادان و شیرخواران (تولد تا ۱۲ ماهگی)
- عدم پاسخ به صداهای بلند: نوزاد به صدای زنگ، سوت یا سایر صداهای بلند واکنش نشان نمیدهد.
- عدم چرخش سر به سمت صدا: نوزاد در حدود ۶ ماهگی، نباید سرش را به سمت منبع صدا بچرخاند.
- عدم غانوغون کردن: نوزاد در سنین ۶ تا ۹ ماهگی، باید صداهایی مانند “ما-ما” یا “با-با” تولید کند. عدم تولید این صداها میتواند نشانهای از کم شنوایی باشد.
- عدم تقلید صداها: کودک به تقلید صداهایی که میشنود، علاقهای نشان نمیدهد.
۲. در کودکان نوپا و پیشدبستانی (۱ تا ۳ سالگی)
- تأخیر در گفتار: کودک نسبت به همسالان خود، در یادگیری و استفاده از کلمات تأخیر دارد.
- تلفظ نادرست کلمات: کودک کلمات را به صورت نادرست تلفظ میکند.
- نیاز به صدای بلند: کودک معمولاً با صدای بلند صحبت میکند یا برای شنیدن، نیاز به صدای بلند دارد.
- عدم توجه به صحبتها: کودک به صحبتهای والدین یا دیگران توجه نمیکند. ممکن است فکر کنید که کودک لجبازی میکند، اما در واقع او صحبتهای شما را نمیشنود.
- مشکل در درک دستورالعملها: کودک نمیتواند دستورالعملهای ساده را دنبال کند.
۳. در کودکان دبستانی و نوجوانان
- ضعف تحصیلی: عملکرد تحصیلی کودک به صورت ناگهانی یا تدریجی افت میکند.
- مشکل در توجه و تمرکز: کودک در کلاس درس نمیتواند به صحبتهای معلم توجه کند و ممکن است رفتارهای ناهنجاری از خود نشان دهد.
- درخواست تکرار: کودک مکرراً از معلم یا والدین میخواهد که صحبتهایشان را تکرار کنند.
- صحبت کردن با صدای بلند: کودک با صدای بلند صحبت میکند.
- عدم پاسخ به نام خود: کودک در هنگام صدا زدن نامش، به سرعت واکنش نشان نمیدهد.
تشخیص و درمان کم شنوایی
با مشاهده هر یک از علائم کم شنوایی در بزرگسالان و کودکان، مراجعه به متخصص شنواییشناس (ادیولوژیست) اولین و مهمترین قدم است. متخصص با استفاده از ابزارهای تشخیصی پیشرفته، میزان و نوع کم شنوایی را مشخص میکند.
۱. آزمونهای شنوایی
- ادیومتری تون خالص (Pure-Tone Audiometry): این آزمون میزان کم شنوایی را در فرکانسهای مختلف اندازهگیری میکند.
- تیمپانومتری (Tympanometry): وضعیت گوش میانی و پرده گوش را بررسی میکند.
- آزمونهای گفتاری (Speech Audiometry): توانایی فرد در شنیدن و درک گفتار را میسنجد.
- غربالگری نوزادان (OAE و ABR): آزمونهای غربالگری که در بدو تولد برای تشخیص زودهنگام کم شنوایی در نوزادان انجام میشود.
۲. راهکارهای درمانی
- سمعک: برای اکثر انواع کم شنوایی حسی-عصبی، سمعک بهترین راهکار است. سمعکها با تقویت صداها، به فرد کمک میکنند تا شنوایی بهتری داشته باشد.
- کاشت حلزون: برای کم شنواییهای شدید تا عمیق که سمعک کارایی ندارد، کاشت حلزون یک گزینه درمانی مؤثر است.
- درمان دارویی یا جراحی: برای کم شنواییهای انتقالی ناشی از عفونت یا مشکل در گوش میانی، ممکن است از درمان دارویی یا جراحی استفاده شود.
نتیجهگیری
کم شنوایی یک مشکل قابل حل است، اما تنها در صورتی که به موقع تشخیص داده و درمان شود. نادیده گرفتن علائم کم شنوایی در بزرگسالان و کودکان میتواند منجر به عواقب جدی و جبرانناپذیر شود. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان هر یک از این علائم را تجربه میکنید، از این موضوع هراس نداشته باشید و هرچه سریعتر برای ارزیابی شنوایی به یک متخصص مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام، به خصوص در کودکان، میتواند آیندهای روشنتر را برای آنها رقم بزند.
در کلینیک شنوایی شناسی آشنا، ما با تیمی از متخصصان مجرب و با استفاده از جدیدترین تجهیزات تشخیصی، آماده ارائه خدمات مشاوره و ارزیابی شنوایی به شما عزیزان هستیم. آیا شما نیز برای ارزیابی شنوایی خود آماده هستید؟
