شنوایی سنجی یا ادیومتری، یک ابزار تشخیصی حیاتی در حوزه سلامت شنوایی است که به ما امکان میدهد تا به صورت دقیق، عملکرد سیستم شنوایی را ارزیابی کنیم. این فرآیند، فراتر از یک معاینه ساده، یک نقشه دقیق از توانایی شنیداری فرد در اختیار متخصصان قرار میدهد و به تشخیص بهموقع مشکلات شنوایی کمک میکند. بسیاری از افراد به دلیل ناآگاهی، این آزمایش مهم را نادیده میگیرند و زمانی برای ارزیابی اقدام میکنند که کمشنوایی شدت یافته است. در این مقاله از وبسایت کلینیک شنوایی شناسی آشنا، به صورت جامع به این سؤال پاسخ میدهیم که شنوایی سنجی چیست و چه زمانی باید آن را انجام دهیم؟، و شما را با فرآیند، انواع و اهمیت آن آشنا میکنیم.
شنوایی سنجی چیست؟ بررسی یک فرآیند تشخیصی حیاتی
شنوایی سنجی (Audiometry) یک مجموعه از آزمایشهای تخصصی و بدون درد است که برای سنجش توانایی فرد در شنیدن صداهای مختلف و ارزیابی عملکرد گوشها انجام میشود. این فرآیند توسط یک متخصص شنواییشناس (ادیولوژیست) و در یک اتاق آکوستیک کاملاً بیصدا صورت میگیرد. هدف از این آزمایشها، اندازهگیری حساسیت شنوایی در فرکانسهای مختلف و تعیین آستانه شنوایی فرد است.
اجزای اصلی شنوایی سنجی:
- آستانه شنوایی: پایینترین شدت صدایی است که فرد میتواند در یک فرکانس خاص بشنود. این آستانه بر روی یک نمودار به نام ادیوگرام ثبت میشود.
- فرکانس (Frequency): به زیر و بمی صدا گفته میشود. فرکانس با واحد هرتز (Hz) اندازهگیری میشود. فرکانسهای پایینتر مانند صدای بم و فرکانسهای بالاتر مانند صدای زیر هستند.
- شدت (Intensity): به بلندی صدا گفته میشود. شدت با واحد دسیبل (dB) اندازهگیری میشود.
با ترکیب این دو عامل، متخصص شنواییشناس یک نقشه دقیق از شنوایی فرد ترسیم میکند که به تشخیص نوع و میزان کمشنوایی کمک میکند.
انواع آزمایشهای شنوایی سنجی
شنوایی سنجی تنها یک آزمایش نیست، بلکه شامل مجموعهای از آزمونهای مختلف است که هر کدام برای ارزیابی بخش خاصی از سیستم شنوایی طراحی شدهاند.
۱. ادیومتری تون خالص (Pure-Tone Audiometry)
این رایجترین و مهمترین آزمون شنوایی سنجی است. در این آزمون، فرد در یک اتاق بیصدا قرار میگیرد و با استفاده از هدفون، صداهای با فرکانس و شدتهای مختلف به گوش او ارسال میشود. از فرد خواسته میشود که با شنیدن هر صدا، یک دکمه را فشار دهد. این آزمون به تعیین آستانه شنوایی در فرکانسهای گفتاری (۲۵۰ تا ۸۰۰۰ هرتز) کمک میکند.
۲. ادیومتری گفتاری (Speech Audiometry)
این آزمون توانایی فرد در شنیدن و درک گفتار را بررسی میکند. در این آزمون، کلمات با شدتهای مختلفی به گوش فرد ارسال میشوند و از او خواسته میشود که کلمات را تکرار کند. این آزمون به خصوص برای ارزیابی عملکرد سمعک و تعیین توانایی فرد در مکالمات روزمره بسیار مفید است.
۳. تیمپانومتری (Tympanometry)
این آزمون وضعیت گوش میانی و پرده گوش را بررسی میکند. با تغییر فشار هوا در مجرای گوش، حرکت پرده گوش اندازهگیری میشود. این آزمون به تشخیص مشکلاتی مانند تجمع مایع در گوش میانی، عفونت گوش یا سوراخ شدن پرده گوش کمک میکند.
۴. آزمون رفلکس آکوستیک (Acoustic Reflex Test)
این آزمون به بررسی عملکرد عضلات گوش میانی میپردازد. این عضلات در پاسخ به صداهای بلند، منقبض میشوند و از گوش داخلی محافظت میکنند. عدم وجود این رفلکس میتواند نشانهای از مشکل در گوش میانی یا عصب شنوایی باشد.
چه زمانی باید شنوایی سنجی را انجام دهیم؟
پاسخ به این سؤال که چه زمانی باید شنوایی سنجی را انجام دهیم؟ به دو دسته اصلی تقسیم میشود: معاینات روتین و معاینات در صورت وجود علائم.
الف) معاینات روتین (غربالگری)
- نوزادان و کودکان: غربالگری شنوایی برای نوزادان در بدو تولد انجام میشود تا کمشنواییهای مادرزادی به موقع تشخیص داده شوند. در دوران پیشدبستانی و دبستانی نیز، غربالگریهای دورهای برای اطمینان از سلامت شنوایی کودک و تأثیر نگرفتن آن بر یادگیری و گفتار، ضروری است.
- بزرگسالان: افراد بالای ۵۰ سال باید به صورت روتین و هر چند سال یکبار، شنوایی خود را ارزیابی کنند، حتی اگر هیچ علامتی از کمشنوایی ندارند. کمشنوایی ناشی از سن یک فرآیند تدریجی است و ممکن است فرد متوجه آن نشود.
- افراد شاغل در محیطهای پر سروصدا: افرادی که در محیطهای صنعتی، کارگاهی یا هر محیط پر سر و صدای دیگری کار میکنند، باید به صورت منظم شنوایی سنجی انجام دهند تا از آسیبهای ناشی از صدای بلند جلوگیری شود.
ب) معاینات در صورت وجود علائم
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان هر یک از علائم زیر را دارید، باید بلافاصله برای شنوایی سنجی به کلینیک مراجعه کنید:
- مشکل در درک گفتار: به خصوص در محیطهای شلوغ یا مکالمات گروهی.
- درخواست تکرار حرفها: مکرراً از دیگران میخواهید که صحبتهایشان را تکرار کنند.
- افزایش صدای تلویزیون یا رادیو: تا حدی که برای دیگران آزاردهنده باشد.
- وزوز گوش (تینیتوس): شنیدن صدای زنگ، سوت یا وزوز در گوشها.
- حس پری یا گرفتگی در گوش.
- مشکل در شنیدن صداهای ریز و زیر (مانند صدای پرندگان).
- سرگیجه و عدم تعادل: به خصوص اگر با وزوز گوش همراه باشد.
- کاهش ناگهانی شنوایی: این یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
اهمیت تشخیص به موقع کمشنوایی
تشخیص به موقع کمشنوایی، به خصوص در کودکان، از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. تأخیر در تشخیص کمشنوایی در کودکان میتواند منجر به تأخیر در رشد گفتار و زبان، مشکلات تحصیلی و انزوای اجتماعی شود. در بزرگسالان نیز، کمشنوایی میتواند با افزایش خطر افسردگی، اضطراب و حتی زوال شناختی مرتبط باشد. شنوایی سنجی اولین و مهمترین گام برای جلوگیری از این عواقب است.
نتیجهگیری
شنوایی سنجی یک فرآیند ساده، بدون درد و در عین حال بسیار حیاتی برای حفظ سلامت عمومی و کیفیت زندگی است. نادیده گرفتن علائم کمشنوایی میتواند عواقب جدی و جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. با انجام معاینات روتین و مراجعه به موقع در صورت مشاهده علائم، میتوانید از سلامت شنوایی خود مطمئن شوید و در صورت لزوم، با راهحلهای مناسبی مانند سمعک یا کاشت حلزون، شنوایی خود را بهبود بخشید.
در کلینیک شنوایی شناسی آشنا، ما با تیمی از متخصصان مجرب و با استفاده از جدیدترین تجهیزات تشخیصی، آماده ارائه خدمات شنوایی سنجی کامل و مشاوره تخصصی به شما عزیزان هستیم. آیا شما نیز برای ارزیابی شنوایی خود آمادهاید؟
