افت شنوایی ناگهانی: علل، اقدامات فوری و درمان
تجربه از دست دادن ناگهانی شنوایی، میتواند یک اتفاق ترسناک و گیجکننده باشد. این پدیده، که در اصطلاح پزشکی به آن افت شنوایی حسی-عصبی ناگهانی (Sudden Sensorineural Hearing Loss – SSHL) گفته میشود، یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به اقدام فوری دارد. در بسیاری از موارد، افراد این مشکل را با یک عفونت ساده گوش اشتباه میگیرند و زمان طلایی برای درمان را از دست میدهند. در این مقاله از وبسایت کلینیک شنوایی شناسی آشنا، به صورت جامع به این سؤال پاسخ میدهیم که چه عواملی باعث افت شنوایی ناگهانی میشوند و چطور باید با آن مقابله کرد؟، و شما را با علل، اقدامات فوری و گزینههای درمانی آشنا میکنیم.
افت شنوایی ناگهانی چیست؟
افت شنوایی ناگهانی به کاهش ناگهانی و غیرقابل توضیح شنوایی، معمولاً در یک گوش، اطلاق میشود. این کاهش شنوایی ممکن است به صورت آنی رخ دهد یا در طی چند روز اتفاق بیفتد. این حالت به عنوان یک اورژانس پزشکی شناخته میشود، زیرا اقدام سریع برای درمان آن حیاتی است. در بیش از ۹۰ درصد موارد، این پدیده به صورت یکطرفه (در یک گوش) رخ میدهد و اغلب با علائم دیگری مانند وزوز گوش (تینیتوس)، احساس پری در گوش یا سرگیجه همراه است.
چه عواملی باعث افت شنوایی ناگهانی میشوند؟
شناخت علل این پدیده، اولین گام برای درمان مؤثر آن است. اگرچه در بسیاری از موارد، علت دقیق نامشخص باقی میماند، اما پزشکان و محققان به عوامل متعددی به عنوان دلایل احتمالی اشاره میکنند:
۱. عوامل ویروسی و عفونی
- عفونتهای ویروسی: برخی ویروسها مانند ویروس هرپس سیمپلکس (HSV)، ویروس اوریون، سرخک و ویروس آنفلوآنزا میتوانند به عصب شنوایی یا حلزون گوش آسیب برسانند. این آسیب ممکن است به صورت التهاب و تورم در عصب شنوایی خود را نشان دهد و منجر به افت شنوایی ناگهانی شود.
- بیماریهای خودایمنی: در این شرایط، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای گوش داخلی حمله کرده و باعث آسیب به آنها میشود. بیماریهایی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید میتوانند از علل این پدیده باشند.
۲. مشکلات گردش خون و عروقی
- انسداد عروق خونی: کاهش یا انسداد جریان خون به حلزون گوش، میتواند باعث از بین رفتن سلولهای مویی حساس در حلزون شود. این اتفاق میتواند به دلیل تشکیل لخته خون، اسپاسم عروقی یا سایر مشکلات قلبی-عروقی رخ دهد.
- سکته کوچک (TIA): یک سکته کوچک در عروقی که به گوش داخلی خونرسانی میکنند، میتواند به افت شنوایی ناگهانی منجر شود.
۳. عوامل محیطی و فیزیکی
- ضربه به سر: آسیبهای ناشی از ضربه به سر میتوانند باعث آسیب به ساختارهای گوش داخلی و عصب شنوایی شوند.
- تغییرات ناگهانی فشار هوا: تغییرات شدید فشار هوا (مانند غواصی یا پرواز با هواپیما) میتواند به گوش میانی یا داخلی آسیب برساند و منجر به افت شنوایی شود.
- قرار گرفتن در معرض صدای بلند: قرار گرفتن ناگهانی در معرض صدای بسیار بلند (مانند صدای انفجار یا شلیک اسلحه) میتواند به سلولهای مویی حلزون آسیب رسانده و باعث افت شنوایی شود.
۴. سایر علل
- تومورها: در موارد نادر، وجود توده های فضا گیر بر روی عصب شنوایی (اغلب از نوع نورینوما آکوستیک) میتواند باعث افت شنوایی ناگهانی شود.
- داروها: برخی داروها مانند داروهای شیمیدرمانی، آنتیبیوتیکها و دوزهای بالای آسپرین، میتوانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث کاهش شنوایی شوند.
- بیماریهای عصبی: بیماریهایی مانند MS (مولتیپل اسکلروزیس) میتوانند بر عصب شنوایی تأثیر بگذارند.
چطور باید با افت شنوایی ناگهانی مقابله کرد؟ اقدامات فوری و حیاتی
همانطور که اشاره شد، افت شنوایی ناگهانی یک اورژانس پزشکی است و هر ثانیه در درمان آن اهمیت دارد. هرچه درمان سریعتر آغاز شود، احتمال بازیابی شنوایی بیشتر است.
۱. اقدام فوری و مراجعه به پزشک
- به محض اینکه متوجه کاهش ناگهانی شنوایی در یک یا هر دو گوش شدید، بلافاصله به پزشک گوش، حلق و بینی یا متخصص شنواییشناسی مراجعه کنید. زمان طلایی برای مراجعه به پزشک، 72 ساعت اول است و اقدامات درمانی بعد از آن چندان کارآمد نخواهد بود. پس این مشکل را با یک سرماخوردگی یا عفونت ساده اشتباه نگیرید.
۲. آزمایشهای تشخیصی
- پزشک یا متخصص شنواییشناسی با انجام آزمایشهای لازم، از جمله ادیومتری تون خالص، میزان و الگوی افت شنوایی را مشخص میکند. این آزمایشها به پزشک کمک میکنند تا علت احتمالی را شناسایی کند.
- ممکن است آزمایشهای دیگری مانند آزمایش خون، تصویربرداری MRI یا سیتی اسکن نیز برای بررسی علل پنهان توصیه شود.
۳. درمانهای اورژانسی
- داروهای کورتیکواستروئید: رایجترین و مؤثرترین درمان برای افت شنوایی ناگهانی، مصرف داروهای کورتیکواستروئید است. این داروها با کاهش التهاب و تورم در عصب شنوایی و حلزون، به بازیابی شنوایی کمک میکنند. این داروها میتوانند به صورت خوراکی یا به صورت تزریق مستقیم در گوش میانی تجویز شوند.
- اکسیژندرمانی هایپرباریک (Hyperbaric Oxygen Therapy): در برخی موارد، این روش درمانی میتواند با افزایش اکسیژنرسانی به حلزون گوش، به ترمیم سلولها کمک کند. این روش معمولاً در کنار درمانهای دارویی استفاده میشود.
۴. مدیریت و درمانهای بلندمدت
- در صورت عدم بازیابی کامل شنوایی، ممکن است فرد دچار کمشنوایی دائمی شود. در این شرایط، راهکارهای زیر به مدیریت بهتر مشکل کمک میکنند:
- سمعک: استفاده از سمعک میتواند به تقویت صداها و بهبود شنوایی کمک کند. سمعکهای پیشرفته با ویژگیهای خاص میتوانند به فرد کمک کنند تا صداها را بهتر بشنود و وزوز گوش را مدیریت کند.
- مدیریت وزوز گوش: اگر افت شنوایی با وزوز گوش همراه باشد، راهکارهای مدیریت وزوز مانند صدا درمانی یا رفتاردرمانی شناختی میتوانند به کاهش آزاردهندگی آن کمک کنند.
پیشگیری از افت شنوایی ناگهانی
اگرچه پیشگیری از افت شنوایی ناگهانی همیشه امکانپذیر نیست، اما با رعایت نکات زیر میتوان خطر آن را کاهش داد:
- محافظت از گوش در برابر صدای بلند: در محیطهای پر سر و صدا از محافظ گوش یا گوشیهای ایمنی استفاده کنید.
- کنترل بیماریهای زمینهای: بیماریهایی مانند فشار خون بالا، دیابت و مشکلات قلبی-عروقی را به خوبی مدیریت کنید.
- مراقبت از سلامت عمومی: خواب کافی، تغذیه مناسب و ورزش منظم به سلامت عمومی بدن و سیستم شنوایی کمک میکند.
نتیجهگیری
افت شنوایی ناگهانی یک وضعیت اورژانسی است که هرگز نباید نادیده گرفته شود. اگر ناگهان متوجه کاهش شنوایی در یک یا هر دو گوش خود شدید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. هرچه سریعتر به دنبال کمک پزشکی باشید، شانس شما برای بازیابی کامل شنوایی بیشتر است. نادیده گرفتن این علائم، میتواند به کمشنوایی دائمی منجر شود.
در کلینیک شنوایی شناسی آشنا، ما با تیمی از متخصصان مجرب و با استفاده از جدیدترین تجهیزات تشخیصی، آماده ارائه خدمات مشاوره و ارزیابی شنوایی به شما عزیزان هستیم. آیا شما نیز برای بررسی شنوایی خود آمادهاید؟
